ماهوسک

كارخانه كمپوست (كود آلي) سازمان بازيافت

مقدمه :

     با پيشرفت تكنولوژي و صنعت ، تحول شگرفي در نحوه زندگي بشر پديد آمده است . رشد جمعيت و تشديد مهاجرت به شهرها بخصوص در كشورهاي در حال توسعه موجب توزيع ناموزون جمعيت و بوجود آمدن كلان شهرها گرديده و از طرفي تغيير در شيوه هاي توليد و عادات مصرف شهروندان ، موجب افزايش زباله و ضايعات شهري شده و مشكلات تازه اي را در شهرهاي بزرگ بوجود آورده است.

البته معضل زباله در كشورهاي در حال توسعه به دليل عدم برخورد مناسب با آن به مراتب بيشتر مشاهده مي شود . تهديد و تخريب محيط زيست و تحميل بيش از 20 ميليارد ريال در سال هزينه مالي سنگين براي جمع آوري ، حمل و دفن زباله در شهر مشهد از جمله اين پيامدها است .

در شهر مقدس مشهد با جمعيت بيش از دو ميليون نفر و حضور سالانه بيش از 12 ميليون زائر ، روزانه بالغ بر 1800 تن زباله توليد مي شود . به عبارتي هر شهروند روزانه بطور متوسط بيش از 700 گرم زباله توليد مي كند. با توجه به اينكه حدود 65 درصد از زباله هاي خانگي در شهر مشهد را مواد آلي تشكيل مي دهد يكي از راههاي مناسب براي دفع و استفاده بهينه از آن تهيه كود آلي ( كمپوست ) براي مصارف كشاورزي و باغداري است كه مزيت اين روش از نظر اقتصادي و بهداشتي در مقايسه با ساير روشها به اثبات رسيده است . بخصوص در استان خراسان كه داراي شرايط اقليمي گرم و خشك بوده  بكار گيري اين روش بسيار مفيد خواهد بود

كود آلي (كمپوست)

      كمپوست يا كود آلي بقاياي تخمير شده زباله هاي شهري و يا زوائد زراعي و كشاورزي است و   بي آنكه زياني براي خاكهاي كشاورزي داشته باشد باعث حاصلخيزي بيشتر آن مي گردد .

جنبش اكولوژيكي عصر حاضر و هراس از آلودگي خاك و آب بوسيله مواد شيميايي ، تقاضاي بيشتر فرآورده هاي طبيعي را طلب ميكند زيرا اين باور در مورد كودهاي آلي وجود دارد كه فرآورده هاي طبيعي ، مواد اصيل و بدون خطري هستند كه به تنهايي ميتوانند براي پايداري كشاورزي مناسب باشند.

با تحقيقات بعمل آمده مشخص گرديده است كه هنوز تركيبات ، كاربرد و اثرات كمپوست براي مصرف كنندگان ساير كودهاي آلي (كود گوسفندي ، گاوي ، مرغي )در ايران مشخص نشده است

لذا در زير به خلاصه اي از محاسن كود كمپوست اشاره گرديده است .

1 ـ بهبود فيزيكي خاك منجمله افزايش خلل و فرج آن

2 ـ موجب نگهداري آب در خاك زراعي و تنظيم رطوبت آن ميشود . زيرا هوموس موجود در كمپوست قادر است دو الي شش برابر وزن خود آب جذب نمايد

3 ـ اصلاح خاك ، با افزودن كمپوست بافت خاكهاي رسي و يا شني تعديل يافته و به شني رسي يا رسي شني تبديل ميشود كه خود يك اقدام اساسي در بهبود كيفيت فيزيكي  خاك و در نتيجه ازدياد محصول در واحد سطح خواهد شد .

4 ـ افزايش مواد آلي و معدني خاك كه موجب بهبود وضع تغذيه گياهي و ازدياد محصول خواهد شد .

5 ـ كود كمپوست چسبندگي خاك را كاهش ميدهد و از مقاومت خاك در برابر عمليات جاري كشت و ماشين آلات ميكاهد .

6ـ كود كمپوست با رنگ تيره خود در جذب حرارت و ذخيره انرژي موثر است و در بسياري از مناطق سردسير موجبات عدم از هم پاشيدگي ريشه و قطع آن در اثر سرما خوردگي و يخبندان ميشود .

7ـ افزايش ماكرو و ميكروبيلوژي خاك در نتيجه توليد حيات زنده و فعال در قشر زراعي خاك

8ـ كاهش فرسايش خاك در اثر باد و آب

9 ـ فاقد بذر علفهاي هرز ، عوامل بيماري زا و بوي نامطبوع

كارخانه كود آلي ( كمپوست ) سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداري مشهد

بر اساس سوابق و مدارك موجود تاريخچه احداث كارخانه كمپوست در شهر مشهد به 30 سال قبل مي گردد كه عليرغم اهميت آن تا سال 1370 اجراي آن بطور جدي پيگيري نشد . در   سالهاي 1362 تا 1368 اين وظيفه برعهده ستاد كود آلي وابسته به وزارت صنايع محول گرديد .  اما بنا به مصوبه هيات محترم وزيران در سال 1368 اين پروژه با انحلال ستاد مذكور به شهرداري مشهد واگذار شد. در سال 1370 شهرداري به طور مستمر و با جديت مطالعه و اجراي پروژه را پيگيري كرد و در دستور كار خود قرار داد.

لذا پس از انجام مطالعات و بررسي هاي كارشناسي يك شركت داخلي براي انجام اين پروژه برگزيده و قرار داد احداث كارخانه كمپوست با ظرفيت تبديل 250 تن زباله به كود آلي در هر شيفت شامل طراحي ، ساخت ، نصب و راه اندازي تجهيزات و ماشين آلات مورد نياز با يك شركت داخلي در فروردين ماه سال 1373 بسته شد. عمليات ساختماني سالن هاي پذيرش و تخمير زباله ، محوطه سازي ، ساختمان اداري ، آزمايشگاه ، تعمير گاه ، كانال جمع آوري آبهاي سطحي (كالورت ) ، سبتينگ جمع آوري شيرابه نيز توسط چند پيمانكار در زميني به مساحت 226 هكتار آغاز شد.

در نهايت در مرداد ماه سال 1375 كارخانه كمپوست به بهره برداري رسيد . اما با توجه به مشكلاتي كه در نوع  بافت فيزيكي و شيميايي زباله وجود داشت اين كارخانه تا پايان سال 1381  تنها قادر به پذيرش 200 تن زباله در روز بود ، اما با تدبير  مديريت وقت  و تلاش پرسنل كارخانه با طراحي و نصب سرند ثانويه در سالن پذيرش و دستگاه استاكر 2 در سالن تخمير و همچنين اصلاح خط دانه بندي نهاي كود ،  از سال 1382 كارخانه كمپوست با پذيرش 500 تن زباله  و توليد بيش از 60 تن كود در هر روز در حال فعاليت مي باشد.

فرآيند توليد كود:

فرآيند توليد كود در  اين كارخانه به روشي طراحي شده است كه طي آن عمليات تخمير در يك سالن سر پوشيده  انجام گرفته كه با كنترل دما و رطوبت  و همزني و هوادهي به موقع توده زباله ، علاوه بر كاهش زمان تخمير زباله از توليد و  انتشار بوهاي نامطبوع جلوگيري بعمل آمده است.

توليد كود آلي به طور كلي در چهار بخش به شرح ذيل صورت مي گيرد.

1- سالن پذیرش

2- سالن تخمیر

3- آماده سازی نهایئ

4-سالن دانه بندی نهای کود

تاسيسات فني كارخانه :

اين كارخانه علاوه بر سالن هاي توليد كود ، داراي واحدهاي ديگري به شرح ذيل است.

-    واحد آزمایشگاه كه وظيفه نمونه برداري از زباله ورودي ، محصول نهايي ، كنترل كيفيت محصول و انجام آزمايشات شيميايي را برعهده دارد. در اين واحد همچنين تحقيقاتي در زمينه بهتر سازي فرآيند توليد صورت مي پذيرد.

-     واحد باسکول کارخانه كه وظيفه آمارگيري و انجام كارهاي اطلاعاتي را در مورد حجم و نوع زباله ورودي به كارخانه را به عهده دارد.

-          واحد تعمير گاه كه به منظور سرويس و تعمير دستگاهها و ماشين آلات نصب شده در كارخانه راه اندازي شده است .

 منبع: سايت شهرداري مشهد